وضعیت حقوق بشر در ایران – گزارش گزارشگر ویژه حقوق بشر در ایران به مجمع عمومی ملل متحد

0
178
جاوید رحمان گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران

سایت سازمان ملل ۲ اکتبر ۲۰۱۸
هفتادو سومین جلسه
بخش ۷۴ c از دستور کار موقت
ارتقاء و حفاظت از حقوق بشر: وضعیت حقوق بشر و گزارشات گزارشگران ویژه و نمایندگان
وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
یادداشت دبیرکل
دبیرکل افتخارارسال گزارش جاوید رحمان گزارشگر ویژه حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران به مجمع عمومی را دارد که بر اساس قطعنامه ۳۰/۳۷ شورای حقوق بشر تقدیم می شود.
گزارش گزارشگر ویژه درمورد وضعیت حقوق بر در جمهوری اسلامی ایران
خلاصه
جاوید رحمان گزارشگر ویژه درمورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران ، بدنبال انتصاب وی در ماه ژوئیه، اولین گزارش خود را به مجمع عمومی پیرو قطعنامه ۳۰/۳۷ شورای حقوق بشر تقدیم میکند.
این گزارش اولیه مبتنی برمشورت انجام شده با طرف صحبت ها در ماه اوت۲۰۱۸ بوده و برخی موضوعات مورد نگرانی مستند سیستماتیک ونیز برخی گام ها برای انجام دستور کار گزارشگر ویژه را تعیین می کند.

I. مقدمه:

۱- این گزارش مطابق با قطعنامه ۳۷ ممیز ۳۰ شورای حقوق بشر ارائه شده است که مندیت گزارشگر ویژه در مورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران را تجدید کرد. در این قطعنامه درخواست شده است که گزارشگر ویژه گزارشی در مورد اجرای این مندیت به هفتاد و سومین جلسه مجمع عمومی خود و چهلمین جلسه شورای حقوق بشر ارائه دهد. این قطعنامه همچنین از دولت جمهوری اسلامی ایران میخواهد تا به طور کامل با نفر مشخص شده برای این مندیت همکاری کند و اجازه دیدار از کشور ایران به او داده شود و تمام اطلاعات ضروری برای قادر ساختن انجام مندیتش برای او تامین گردد.
۲- – در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۱۸، آقای جاوید رحمان به عنوان سومین گزارشگر ویژه در مورد وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران از زمان برقراری مجدد این مندیت در سال ۲۰۱۱منصوب شد. او وظیفه خود را به طور رسمی در تاریخ ۱۳ژوئیه ۲۰۱۸آغاز کرد. گزارشگر پیشین، خانم عاصمه جهانگیر اجرای مندیت خود را از نوامبر ۲۰۱۶شروع و تا فوریه ۲۰۱۸و درگذشت ناگهانیش آنرا انجام داد. پیش از خانم جهانگیر، آقای احمد شهید این مندیت را از ژوئن ۲۰۱۱تا سپتامبر ۲۰۱۶به عهده داشت.
۳- پس از انتصاب، گزارشگر ویژه در نامه ایی به دولت جمهوری اسلامی ایران خواهان همکاری آن با مندیت خود شد و درخواست سفر به کشور را ارائه داد. وی پس از آن بیانیه‌ئی در ۶ اوت ۲۰۱۸صادر کرد که در آن او توضیح داد که علاقمند تعامل با مقامات به منظور ایجاد فضای گفتگو آگاهانه و باز میباشد. گزارشگر ویژه همچنین اضافه کرد که او به دنبال ادامه تعامل گزارشگر قبل از خود با مقامات ایرانی در مورد تبعیت کامل دولت جمهوری اسلامی با تعهدات بین المللی حقوق بشرش خواهد بود.
۴- گزارشگر ویژه اولین مأموریت رسمی خود را از ۲۱ تا ۲۵ ماه اوت ۲۰۱۸ در ژنو انجام داد. در طی دیدارش وی با تعدادی از طرف حسابها، از جمله آقای اسماعیل بقایی همانه Esmaeil Baghaei Hamaneh ، نماینده دائمی جمهوری اسلامی ایران در دفتر سازمان ملل متحد و سایر سازمان های بین المللی در ژنو دیدار کرد، اعضای جامعه مدنی، مدافعان حقوق بشر، و نمایندگان تعدادی از دفاتر نمایندگی های دائمی مستقر در ژنو دیدار کرد. گزارشگر ویژه در دیدار با سفیر همانه در تاریخ ۲۴ اوت، از تضمینهایی مبنی بر تمرکز بیشتر بر حقوق بشر و تمایل به همکاری با گزارشگر ویژه با روح همکاری استقبال کرد. گزارشگر ویژه علاوه بر این بر اهمیت انجام دیدار از ایران با دعوت دولت جمهوری اسلامی تاکید کرد. در نظرات ارائه شده در این گزارش، دولت جمهوری اسلامی اعلام آمادگی خود برای دیدار با گزارشگر ویژه در زمینه های همکاری توافق شده همکاری های فنی با هدف ارائه اطلاعات مورد نیاز وی را اعلام کرد.
۵- گزارشگر ویژه از زمان انتصاب وی، مسائل اساسی و چالش های مختلف مطرح در مورد مندیت خود و روش پیشنهادی کارش را مورد بررسی قرار داده است. منعکس شده است. در این مرحله اولیه از مندیت و در گزارش حاضر، گزارشگر ویژه روش پژوهشی که وی قصد دارد در انجام وظایفش پیگیری کند و برخی از موضوعات دارای نگرانی مستمر مستند شده در رابطه با وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران را توضیح خواهد داد. این مسائل دارای نگرانی از طریق بررسی گزارش های قبلی و مشاهدات گزارشگران قبلی، دبیرکل و مکانیسم های بین المللی حقوق بشر و ارزیابی گزارش های اولیه دریافت شده از منابع مختلف پس از انتصاب او، و انجام گفتگوهای اولیه با مخاطبان مختلف شکل گرفته است. بر این اساس، گزارش حاضر تصویری جامع از وضعیت حقوق بشر در کشور را ارائه نمی دهد بلکه خواهان برجسته کردن برخی از مسائل کلیدی دارای نگرانی که مکررا در زمینه های فوق‌الذکر مطرح شده، میباشد.
این موضوعات نقضهای ادعایی زیر را شامل میشود:
نقض حق حیات مشخصا اعدام مجرمان نوجوان؛ نقض ممنوعیت شكنجه و سایر بدرفتاریها؛ نقض حق آزادی عقیده، بیان و تجمع؛ نقض حقوق زنان و دختران؛ نقض حقوق اقلیتهای مذهبی و قومی. گزارشگر ویژه قصد دارد بدنبال اطلاعات بیشتر در مورد این موضوعات مورد نگرانی برود و با دولت و دیگر طرف حسابها به منظور دستیابی به این هدف تعامل كند. بر اساس ارزیابی اولیه وی گزارشگر ویژه همچنین قصد دارد كه در دوره مأموریتش رابطه بین نقضهای حقوق شهروندی و سیاسی و نقضهای حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران را بازتاب دهد. علاوه بر این گزارشگر ویژه در حال حاضر قصد دارد در میان چیزهای دیگر به وضعیت مدافعان حقوق بشر، اتباع خارجی و دو تابعیتیها، اعدامهای ادعایی بدون تشریفات قانونی سال ۱۹۸۸، و همچنین حقوق گروهها بطور مشخص گروهایی بر اساس معلولیت، سمت گیری جنسی و هویت جنسی بپردازد.

II . روش كار

۶. گزارشگر ویژه در انجام مأموریتش با مقررات نحوه رفتار شورای حقوق بشر برای گزارشگران ویژه هدایت خواهد شد، همانطور كه در قطعنامه 5/2 شورای حقوق بشر اعلام شد. مطابق با نحوه رفتار، گزارشگر ویژه در یك ظرفیت مستقل عمل خواهد كرد و مأموریتش را از طریق یك ارزیابی حرفه ای و بی طرفانه فاكتها مبتنی بر استانداردهای حقوق بشری بصورت بین المللی به رسمیت شناخته شده و عاری از مداخله و فشار خارجی انجام خواهد داد. گزارشگر ویژه متعهد است كه مأموریت خود را به شیوه ای عاری از سیاسی شدن انجام دهد و فقط با هدف كمك كردن به كشور در پایبندی به تعهدات حقوق بشری بین المللی خود به شیوه ای تدریجی و سازنده اما قوی هدایت خواهد شد.
۷. گزارشگر ویژه بدنبال همكاری مقامات در جمهوری اسلامی ایران و ثبت و گزارش فاكتها بر اساس اطلاعات محتوایی و قابل اتكا در مورد پایبندی كشور به تعهدات حقوق بشری خواهد بود. با مد نظر قرار دادن این گزارشگر ویژه با مقامات ایران ارتباط برقرار كرده است، یك ملاقات رسمی اولیه انجام داده است و علاقه قوی خود به بازدید از جمهوری اسلامی ایران را بیان كرده است. گزارشگر ویژه در پی اطلاعات از مقامات ایرانی در مورد موضوعات حقوق بشری بخصوص آن مسائلی كه در قطعنامه های مجمع عمومی و شورای حقوق بشر برجسته شده اند و آنهایی كه موضوع نگرانی ثبت شده برای نهادهای حقوق بشری سازمان ملل هستند، خواهد بود. گزارشگر ویژه در بازدید پیشنهادی خود هدفش یك دسترسی معنی دار به افراد و اماكن مورد علاقه با یك دیدی به دستیابی به واقعیتها در رابطه با وضعیت حقوق بشری در كشور خواهد بود.
۸. گزارشگر ویژه از زمان انتصابش چندین ملاقات با اعضای جامعه مدنی از جمله جامعه ایرانیان خارج كشور در بریتانیا و ایرلند شمالی، و در اولین سفر رسمی اش به ژنو در اوت ۲۰۱۸ داشته است. وی اطلاعات از یك تعداد قابل توجهی از سازمانها و افراد در رابطه با وضعیت حقوق بشر در كشور دریافت كرده است. گزارشگر ویژه یك مجموعه قابل توجهی اسناد از نقضهای ادعایی حقوق بشر كه در ایران انجام میشود، نیز دریافت كرده است. شهادتهای افراد و صحبتهای شاهدین از جمله از طریق انجام بازدیدهای كشوری یك بخش اساسی اطلاعاتی كه مطابق مأموریت گزارشگر ویژه جمع آوری میشود را تشكیل خواهد داد. گزارشگر ویژه همكاری مقامات ایران را زمانی كه اتهامات را بعنوان بخشی از تلاشهایش برای بررسی پرونده های افراد پیگیری میكند، درخواست خواهد كرد. گزارشگر ویژه در شكل دادن به یك دید محتوایی و بی طرفانه اطلاعات بدست آمده از همه منابع معتبر از جمله در میان چیزهای دیگر بیانیه ها، اظهار نظرها و اطلاعات دولت در مورد قوانین موجود، قانون جدید ، سیاستها و اعمال كشور را بررسی خواهد كرد. وی پاسخهای دولت به تماسهای برقرار شده با ایران توسط پروسدورهای ویژه شورای حقوق بشر در كنار اظهار نظرها و اطلاعات تولید شده توسط دولت در پاسخ به گزارشهای خودش را نیز ارزیابی خواهد كرد. گزارشگر ویژه در آماده كردن گزارش حاضر اظهار نظرهای دولت ایران در مورد آخرین گزارش سلف خود (مرحوم عاصمه جهانگیر -م) را نیز مورد بررسی قرار داده است. گزارشگر ویژه گزارشهای رسانه های ملی و بین المللی مربوط به وضعیت حقوق بشر در كشور را مانیتور خواهد كرد و در راستای مأموریتش اطلاعات آماده شده و ارائه شده توسط سازمانهای جامعه مدنی ملی و بین المللی را ارزیابی خواهد كرد.
۹. گزارشگر ویژه این را مد نظر دارد كه نتیجه بررسی دوره ای جهانی در مورد ایران كه در اكتبر ۲۰۱۴انجام شد یك پلاتفرم استوار برای همكاری بین وی و مقامات ایرانی را مقرر كرد. در این چارچوب وی معتقد است كه وی میتواند به تلاشهای جمهوری اسلامی ایران برای اجرای توصیه های بررسی كه ایران اجرای آن را پذیرفته یا قسمتی از آن را پذیرفته كمك كند و هدفش این است كه به پیگیری، مانیتور كردن و گزارش اجرای چنین توصیه هایی كمك كند. گزارشگر ویژه با در نظر داشتن این قصد دارد كه با دولت ایران كاملا و بصورت سازنده تعامل كند با چشم انداز اینكه دولت موضع خود مربوط به توصیه هایی كه پذیرفته نشده است را بازبینی كند. ….
۱۰. علاوه بر تعهدات داده شده در بررسی نوبه ای جهانی جمهوری اسلامی ایران به وظایف حقوق بشری متعددی متعهد شده است كه در تصویب معاهده های بین المللی حقوق بشری مشاهده میشود. گزارشگر ویژه پایبندی ایران به وظایف حقوق بشری بین المللی خود را پیگیری خواهد كرد. ….
۱۱. جمهوری اسلامی ایران هنوز قرار است گزارش دوره ای خود به كمیته حقوق بشر در مورد اجرای كنوانسیون بین المللی حقوق شهروندی و سیاسی كه زمان آن تا نوامبر ۲۰۱۴ بود و به كمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مورد اجرای كنوانسیون بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كه زمان آن تا ماه مه ۲۰۱۸بود، را ارائه دهد. یك گزارش دوره ای تركیبی سوم و چهارم ارائه شده توسط جمهوری اسلامی ایران توسط كمیته حقوق كودك در تاریخ ۱۲ژانویه مورد بررسی قرار گرفت. كمیته نكات نتیجه گیری خود را در ۲۹ ژانویه ۲۰۱۶تصویب كرد. كمیته كنوانسیون حقوق افراد معلول گزارش اولیه ارائه شده توسط دولت را در تاریخ ۲۲مارس ۲۰۱۷ بررسی كرد و نكات نتیجه گیری خود را در تاریخ ۱۲آوریل ۲۰۱۷ تصویب كرد. ….
۱۲. جمهوری اسلامی ایران تعدادی از معاهده های بین المللی حقوق بشری را تصویب نكرده است. این معاهدات شامل كنوانسیون علیه شكنجه و دیگر رفتارها و مجازاتهای بی رحمانه، غیر انسانی یا تحقیرآمیز، كنوانسیون حذف همه اشكال تبعیض علیه زنان و همه پروسدورهای شكایتهای فردی و روشهای تحقیق، كنوانسیون بین المللی حفاظت از همه افراد از ناپدید شدن اجباری، و كنوانسیون بین المللی حفاظت از حقوق همه كارگران مهاجر و اعضای خانواده آنها میشود. گزارشگر ویژه جمهوری اسلامی ایران را تشویق خواهد كرد تا معاهدات فوقا اشاره شده را تصویب كند كه وی بر این باور است كه میزان تأثیر اجرای حقوق بشر در داخل ایران را بالا خواهد برد.
۱۳. گزارشگر ویژه در همكاری با پروسدورهای ویژه موضوعی شورای حقوق بشر در مورد فراخوانهای فوری و دیگر ارتباطات كار خواهد كرد و فراخوانها و ارتباطات خود را آنطور كه در انجام مأموریتش ضروری است، آماده خواهد كرد. در این چارچوب گزارشگر ویژه دولت را تشویق میكند با به ارتباطات برقرار شده پاسخ های مادی ارائة دهد و در انتظار این است كه با دولت در خصوص موضوعات مطرح شده بر این اساس تعامل سازنده بكند.
۱۴. گزارشگر ویژه به نقش دفاعی قوی جامعه مدنی و مدافعان حقوق بشر در داخل ایران یك دید مثبتی دارد. وی در انجام مأموریتش مطابق نحوه رفتار گزارگران ویژه شورای حقوق بشر با نمایندگان جامعه مدنی تعامل خواهد كرد. گزارشگر ویژه در پی این خواهد بود كه یك فضا برای بحثهای غیر سیاسی ، دفاع و بررسی وضعیت نقض حقوق بشر در كشور با تعامل با جامعه مدنی و تخصص علمی تسهیل كند. ….

III. وضعیت حقوق بشر: موضوعات مورد نگرانی مستمرا ثبت شده

A. حق حیات و مجازات مرگ
۱.نمای كلی

۱۵. نقض حق حیات و نگرانیهای مربوط به عدم پایبندی به روند صحیح دادرسی موضوعات مستمر در گزارشات قبلی دبیر كل و اسلاف گزارشگر ویژه بوده اند. دولت در دور دوم گزارش بررسی دوره ای جهانی در سال ۲۰۱۴، ۴۱ توصیه در رابطه با استفاده از مجازات مرگ دریافت كرد. توصیه ها به دولت شامل لغو حكم اعدام برای مجرمان نوجوان؛ راه اندازی یك مهلت قانونی برای مجازات مرگ بخاطر جرائمی كه توسط استانداردهای بین المللی ”جدیترین“ جرائم به حساب نمی آیند؛ برقراری یك مهلت برای استفاده از حكم اعدام و ممنوع كردن اعدام در ملأ عام میشد. هیچ كدام از این توصیه ها پذیرفته نشدند. گزارشگر ویژه از پیشرفت انجام شده در جنبه های مشخص قوانین مربوط به قاچاق مواد مخدر كه توسط سلف وی برجسته شد، استقبال میكند در حالیكه به نگرانیهای ابراز شده توسط سلف خود در رابطه با تضمین روند صحیح دادرسی و یك محاكمه عادلانه برای آنهایی كه متهم به جرائم با حكم اعدام شده اند، نیز اشاره میكند. ….

۲. اعدام مجرمان نوجوان

۱۶. گزارشگر ویژه نگرانیهای عمیقی كه قبلا توسط دبیر كل، كمیسر عالی حقوق بشر و سلف خود در رابطه با تداوم اعدام مجرمان نوجوان در ایران ابراز شد را تكرار میكند و ذكر كرد كه حداقل چهار مجرم نوجوان در نیمه اول سال ۲۰۱۸ اعدام شدند با چند نفر دیگر كه با اعدام قریب الوقوع روبرو هستند. امیر حسین پریا فر متهم به انجام قتل و تجاوز زمانی كه ۱۶ ساله بود، شد و در ماه ژانویه اعدام شد. سایر مجرمان نوجوان كه در همان ماه اعدام شدند شامل افراد زیر میشود:
علی كاظمی متهم به انجام قتل در سن ۱۵سالگی، محبوبه مفیدی متهم به قتل در سن ۱۶سالگی. ابوالفضل چزانی شراهی كه متهم به قتل در سن ۱۵سالگی بود در ماه ژوئن اعدام شد. …
گزارشگر ویژه باز هم بر نگرانیهای ابراز شده توسط كمیسر عالی حقوق بشر در فوریه ۲۰۱۸ تأكید میكند كه حفظ حكم اعدام برای پسران با سن حداقل ۱۵ سال قمری و دختران حداقل نه سال در قانون مجازات اسلامی برای جرائم قصاص یا حدود مانند قتل، زنا، تجاوز جنسی، سرقت، سرقت مسلحانه یا موارد جنسی در مغایرت با كنوانسیون بین المللی حقوق شهروندی و سیاسی و كنوانسیون حقوق كودك می باشد.
۱۷. گزارشگر ویژه قصد دارد وضعیت مجرمان نوجوان در انتظار اعدام و قانون مربوط به اعمال حكم اعدام برای چنین افرادی را در دوره مأموریتش از نزدیك دنبال كند. در این چارچوب گزارشگر ویژه قصد دارد با توجه به نگرانیهای ابراز شده توسط كمیته حقوق كودك در مورد اعمال موثر آن در مورد اجرای متمم قانون مجازات اسلامی (ماده ۹۱) در سال ۲۰۱۳ كه به قضات اجازه میدهد كه احكام جایگزین در شرایطی كه شك در رابطه با رشد ذهنی نوجوان در زمان ارتكاب جرم وجود دارد یا در صورتی كه آنها ماهیت جرم ارتكابی را متوجه نشدند اعلام كند.

۳. اصلاحات قانون مربوط به قاچاق مواد مخدر

18. گزارشگر ویژه از اصلاحات جدید در مورد قانون قاچاق مواد مخدر كه در تاریخ 14 نوامبر 2017 اجرایی شد، استقبال میكند. براساس قانون اصلاح شده مجازات برای جرایم تعیین شده مواد مخدر که پیش از این با مجازات اعدام یا حبس ابد انجام می شد، اکنون ماکزیمم به ۳۰ سال زندان محکوم می شوند.
علاوه بر این که کمیت مواد مخدری که برای اعمال مجازات مرگ مد نظر بود نیز افزایش یافته است.
نکات بعدی گزارشگر حاوی گزارشات تشویق کننده ای از کاهش چشمگیراعدام های مربوط به جرایم مواد مخدر بود: تنها دو نمونه از چنین اجرای مجازات های اعدام در خلال ۲۰۱۸ تا کنون گزارش شده است با مقایسه با سال ۲۰۱۷ که ۲۱۳ عدد بود.
19. گزارشگر ویژه با این حال اشاره میكند كه قانون اصلاح شده قاچاق مواد مخدر ، حكم اعدام اجباری برای طیف گسترده ای از جرائم مربوط به مواد مخدر را نگه میدارد. گزارشگر ویژه سپس اشاره می کند که انجام مجازات اعدام درچنان شرایطی موضوع نگرانی های مطرح شده از جانب نفرپیش از او و دبیرکل، بخاطر فقدان پایبندی به پروسدورها و حق دادگاه منصفانه بوده است.
بخاطر برگشت ناپذیر بودن ماهیت مجازات اعدام و چنان نگرانیهایی، گزارشگر ویژه از این دولت می خواهد که اطمینان دهد که حفاظت از حقوق کسانی که با مجازات مرگ مواجهند را تضمین می کند.
۲۰. گزارشگر ویژه بطور عامتر بر جدیت قاچاق و اعتیاد به مواد مخدر و عواقب آن صحه میگذارد. با این حال گزارشگر ویژه از دولت میخواهد تا سیاست خود در رابطه با حفظ حكم اعدام برای جرائم مشخص مربوط به مواد مخدر را بازبینی كند.
در این رابطه او به اصلاحات فوق الذکر در قانون قاچاق مواد مخدر اشاره می کند که به نظر میرسد از جانب قانونگذاران و سیاست سازان این کشور، بی ثاثیر بودن مجازات اعدام بعنوان شیوه بازدارنده مناسب، برسمیت شناخته می شود.
گزارشگر ویژه علاوه بر این از ابتکار اخیر دولت برای درمان مواد مخدر و برنامه های پیشرفته پیشگیری از مواد مخدر بعنوان مکانیزم های موثرتر برای مقابله با اعتیاد به مواد مخدراستقبال می کند.

B. شکنجه و سایر رفتارها یا مجازاتهای بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیر کننده

۲۱. گزارشگر ویژه نگران گزارشات دریافتی توسط گزارشگر پیشین در رابطه با بکارگیری شکنجه یا سایر رفتارها یا مجازاتهای بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیر کننده است، از جمله شلاق زدن و قطع عضو. گزارشگر ویژه معتقد است که چنین اعمالی ناقض بند ۷ و ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی است و با این ابراز نظر دولت مخالفت دارد که می‌گوید «تنبیهات بدنی پیش بینی شده در قوانین جمهوری اسلامی ایران به صورت قانون درآمده‌اند و بنابراین با تعهدات ایران طبق پاراگراف ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی در تضاد قرار ندارند.» گزارشگر ویژه به این دولت یادآوری می‌کند که نقض عرف‌هایی از قبیل ممنوعیت شکنجه یا سایر رفتارها و مجازاتهای بیرحمانه، غیرانسانی یا تحقیر کننده را نمی‌توان با قوانین محلی فاقد انطباق، توجیه کرد. گزارشگر ویژه همچنین یادآوری می‌کند که اصل ۳۹ قانون اساسی، «هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر،‌ بازداشت، زندانی یا تبعید شده» را «به هر صورت که باشد، ممنوع» می‌شمارد. و توجه دارد که دولت، هیچیک از ۲۰ مورد پیشنهاد در رابطه با شکنجه و سوء رفتار را در بررسی دوره‌ای عام در سال ۲۰۱۴ نپذیرفت. در نظرات ابراز شده در گزارش حاضر، دولت چنین بیان کرد که بر طبق اصول ۵۷۰، ۵۷۸، ۵۷۹و ۵۸۷قانون جزا، مرتکبین شکنجه و سایر سوء رفتارها مشمول مجازاتهای سنگین می‌شوند و هر اعتراف یا اطلاعاتی که از طریق شکنجه یا سوء رفتار با متهم به دست آمده باشد فاقد اعتبار است. گزارشگر ویژه در راستای وظیفه‌اش خواهان ارتباط با نهادهای دولتی مربوطه برای کسب اطلاعات بیشتر برای ارزیابی ارتکاب چنین اعمالی در کشور است.

C. تأثیر تحریمهای اقتصادی

۲۲. گزارشگر ویژه خواهان پایش و گزارش تأثیرات منفی بالقوه تحریمها بر برخورداری از حقوق، مشخصاً‌ در سایه تصمیم ۸ مه ۲۰۱۸ ایالات متحده آمریکا برای خروج از برنامه جامع اقدام مشترک یا به اصطلاح توافق هسته‌ای است. همچنانکه در گزارشات پیشین دبیر کل و گزارشگران ویژه سابق اشاره شده، تأثیر تحریمها که در حال حاضر اساساً‌ تبادلات بانکی را هدف قرار داده‌اند ممکن است به طور فزاینده ایرانیان عادی و برخورداری آنان از طیفی از حقوق بشر مشخصاً در زمینه حقوق اقتصادی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهند. اعمال مجدد تحریمها، از طریق ممانعت از تبادل مالی با کشور به احتمال زیاد دسترسی و توزیع تجهیزات و مواد پایه‌ای پزشکی و دارویی را بیش از پیش محدود کند و احتمالاً نرخ مرگ و میر را بالا ببرد. گزارشگر ویژه خواهان همکاری دولت در ارزیابی تأثیر تحریمها بر حقوق اقتصادی و اجتماعی اقامت کنندگان در این کشور است.

D. آزادی اجتماعات صلح آمیز

۲۳. همچنانکه پیش از این مستند شده، در اوایل امسال اعتراضات گسترده در جمهوری اسلامی انجام شد. ابعاد اعتراضاتی که در بازه زمانی ۱۱روزه از ۲۸دسامبر ۲۰۱۷ تا ۹ ژانویه ۲۰۱۸ اتفاق افتادند از زمان انتخابات ریاست جمهوری در سال ۲۰۰۹ بیسابقه بودند و در سراسر کشور گسترده بوند. گزارشات نشان می‌دهند که دلایل اعتراضات شامل نارضایتی گسترده مرتبط با بیکاری، تورم و افزایش هزینه معیشت بود و به دنبال انتشار بودجه دولت برای سال ۱۳۹۷ ایرانی (مارس ۲۰۱۷ تا مارس ۲۰۱۸) صورت گرفت.
گزارشگر ویژه از گزارشات متعددی دال بر سرکوب خشن معترضان توسط نیرویهای امنیتی مطلع است که به مرگ لااقل ۲۲ نفر منجر شده.
در نظرات ابراز شده در گزارش حاضر دولت ابراز داشته که حق تظاهرات صلح‌آمیز در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده و نیروهای امنیتی با خویشتنداری برخورد کرده‌اند. گزارشگر ویژه بر نگرانیهای ابراز شده توسط کمیسر عالی حقوق بشر و مسئولان وقت روالهای ویژه تأکید می‌کند و تصمیم دارد طی دوره انجام وظیفه‌اش، به پایش بیشتر و گزارش موارد نقض، در جریان اعتراضات و بعد از آن بپردازد. گزارشگر ویژه مشخصاً نگران اتهامات مبنی بر دستگیریها و حبس غیرقانونی معترضان که با اتهامات مبهم از قبیل «فساد فی الارض» یا محاربه، تحت پیگیرد قرار گرفته اند، فقدان دسترسی به وکیل و مرگ در زمان حبس است. در نظرات ابراز شده در گزارش حاضر دولت ابراز کرده که تعداد
انگشت شماری از افراد توسط نیروهای پلیس دستگیر شدند که هشتاد در صدشان در همان روز و پانزده در صدشان در روزهای بعد آزاد شدند.

E. آزادی عقیده و بیان و دسترسی به اطلاعات

۲۴. تظاهرات در اوایل سال ۲۰۱۸، همچنین چالش هایی را كه ساكنین این كشور در رابطه با آزادی عقیده و بیان و دسترسی به اطلاعات، با آن مواجه هستند را ، برجسته کرده است.
در این زمینه در ماه ژانویه، دارندگان حكم ویژه آیین دادرسی ، بیانیه ای را صادر كردند كه در آن از تصمیم موقت برای بستن چندین سیستم عامل رسانه ای اجتماعی ،از جمله Instagram و برنامه ارسال پیام، ابراز نگرانی شده بود.
به طور گسترده تر، در حال حاضر تعدادی از وب سایت های مهم شبکه های اجتماعی، از جمله فیس بوک، توییتر و یوتیوب در ایران ممنوع است.
در روز ۳۰ آوریل، در یک حکم قضائی صادر شده ، اعلام شد که، Telegram نیز برای همیشه، به دلیل استفاده گسترده برای ” تبلیغات و موارد غیر اخلاقی“ و همچنین”تحریک فعالیت های تروریستی “ ممنوع شده است.
گزارشگر ویژه معتقد است که برنامه های ارتباطی مانند Telegram و Instagram باید ابزارهایی باشند که آزادی عقیده و بیان و دسترسی به اطلاعات را تقویت كنند ،
كه ( این موضوع) بر اساس مادهٍ ۱۹ میثاق بین المللی در حقوق سیاسی و مدنی ICCPR ، که ایران یك از (امضا كنندگان ) آن است ، میباشد.
در ادامه حكم (صادر شده ) ، گزارشگر ویژه ، با توجه به بررسی قانون ،به دنبال پیدا كردن اطلاعات بیشتر در مورد چنین مسائلی از جمله ، قانون جرایم کامپیوتری، حقوق جزا ، و همچنین نقش شورای عالی فضای مجازی میباشد.

F. وضعیت زنان و دختران

۲۵. گزارشگر ویژه یادآور می شود که دولت از میان 60 توصیه در رابطه حقوق زنان با 27 توصیه موافقت كرده است كه در بازبینی دوره ی جهانی سال ۲۰۱۴( به آن اشاره شده است) .
در این راستا، گزارشگر ویژه، از این فرصت برای گفتگو با دولت، در مورد اجرای توصیه های پذیرفته شده استقبال میكند ، به ویژه در رابطه با افرادی که تبعیض جنسی را بررسی میكنند ،و همچنین بر سر موضوعاتٍ ، ازدواج كودكان ، دسترسی به بهداشت و تحصیلات ، مشارکت سیاسی و اقتصادی و حمایت ، علیهٍ خشونت خانگی .
۲۶. گزارشگر ویژه ،از گزارش های پیشرفت، در مورد ارتقاء و حمایت از حقوق زنان، از زمانی که رئیس جمهور روحانی ، مجددا انتخاب شد ، دلگرم شده است ، خصوصاً در رابطه با معرفی ”لایحهٍ جامع حمایت از زنان در برابر خشونت“ و ایجاد پستٍ معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده.
در عین حال گزارشگر ویژه خاطرنشان می سازد که گزارش های قبلی، كه شامل گزارشهای گزارشگر قبلی و دبیركل سازمان ملل میشود ، نگرانی هایی را در رابطه با تبعیض نهادینه شده در قانون و در عمل را ، علیه زنان ، در جمهوری اسلامی ایران ، بر می انگیزد.
در كادر اختیارات وی ، گزارشگر ویژه قصد دارد از این نهاد ، برای تجزیه و تحلیل مقررات قانونی مربوطه، از جمله در رابطه با وضعیت شخصی و عدم وجود حقوق برابر در ازدواج، طلاق، نگهداری از کودک و یا ارث، استفاده كند.
گزارشگر ویژه همچنین قصد دارد گزارشاتٍ مربوط به قوانین تبعیض آمیز در مورد پوشش لباس، كه به زنان و دختران تحمیل شده است، را بررسی ، و نقض حق آزادی عقیده و بیان زنانی که ، به طور علنی ، پوشش اجباری را به چالش كشیده اند را مانیتور و گذارش كند.

G. وضعیت اقلیت های مذهبی و قومی

۲۷. گزارشگر ویژه نگران نقض اساسی حقوق اقلیت های مذهبی و قومی است که در گزارش های گزارشگر قبلی و دبیر کل سازمان ملل شرح داده شده است،
به ویژه نقض جدی حقوق اعضای جامعه بهایی در داخل ایران ،كه بطور مستمر سندیت پیدا كرده است .
در این راستا، اتهامات مربوط به سیاست ها و اقدامات تبعیض آمیزی را دریافت كرده است ، كه در رابطه با به رسمیت نشناختن حق اشتغال و به دست آوردن زندگی مناسب ، محدودیت در دسترسی به آموزش عالی؛ بستن مغازه ها؛ و تبعیض در مشاركت سیاسی به دلیل این که بهائیان، یکی از سه اقلیت مذهبی شناخته شده در قانون اساسی کشور را تشکیل نمی دهند ، میباشد.
در مورد نظراتی که در این گزارش ارائه شده، دولتٍ ایران چنین اتهاماتی را رد کرده و اعلام میكند كه بر طبق ” اصل 23 قانون اساسی،تفتیش عقاید منع شده است و هیچکس نمی تواند ، به دلیل داشتن اعتقاد خاصی تحت پیگرد قانونی قرار گیرد“.
اتهامات بیشتری درباره تبعیض در رابطه با جوامع دیگر از جمله، جوامع اعضای مسیحی ،بلوچ؛ کردی؛ ترکی آذربایجانی؛ ”اهل حق، یارسان “و اعضای صوفی گنابادی در گزارشات قبلی توضیح داده شده است.
۲۸. علاوه بر مكاتباتی که قبلاً توسط دارندگان حكم ویژه آیین دادرسی با دولت انجام شده بود ، گزارشگر ویژه ، یك بیانیه را در تاریخ ۷ سپتامبر، با گزارشگر ویژهٍ اعدام های فرا قضائی (غیر قانونی) ، اعدامهای صحرایی یا خودسرانه ، منتشر كرده است،
و از دولت ایران خواستار توقف حکم اعدام قریب الوقوع 3 زندانی کرد ، زانیار و لقمان مرادی، و رامین حسین پناهی شده است كه نگرانی های جدی در مورد محاکمه منصفانه ، و شكنجه شدن آنها در حین بازداشت را ایجاد كرده است.
گزارشگر ویژه ، تاسف عمیق خود ، در رابطه با گزارش اعدام همه آنها ، برغم وجود اینچنین نگرانیهایی را ابراز میدارد.
در رابطه با نظرات ارائه شده در مورد گزارش فعلی ، دولت اعلام كرد كه اشخاص فوق الذكر یك محاكمه عادلانه داشته اند و مجازات ها در رابطه با جرائم تروریستی صادر شده است.
همانطور که در بخش متدولوژی این گزارش فعلی مشخص شده است، گزارشگر ویژه قصد دارد، در كادر اختیاراتش ، اطلاعات بیشتری را در رابطه با حقوق اقلیت های مذهبی و قومی در کشور، پیگیری ، نظارت و گزارش كند
۲۹. به طور گسترده تر، گزارشگر ویژه خاطرنشان می کند که درگزارش های سلف خود ،توضیح داده است كه ،چگونه ، برخی گروه های اقلیت قومی در ایران ،درصدٍ نامتناسبی از افراد اعدام یا زندانی شده را، تشکیل می دهند.
در این نظریات ، در مورد آخرین گزارش از گزارشگر قبلی، آمده است كه، دولت ایران این آمار را تحت عنوانٍ ”کاملا گمراه کننده، تحریف شده و نادرست“ رد کرده است.
با توجه به گفتگویی كه در این مورد با دولت ایران داشته است ، گزارشگر ویژه پیشنهاد می کند که دولت تحقیقات بیطرفانه و هدفمندی را انجام دهد که تعداد افراد اعدام شده از جوامع اقلیت را تایید كند.
بدون پیش داوری نسبت به نتیجه چنین تحقیقاتی، اگر تعداد اعدام ها از جوامع اقلیت ها نامتناسب باشد، گزارشگر ویژه توصیه می کند که دولت تحقیقات بیشتری را در مورد دلایل چنین تعداد نامتناسبی انجام دهد و اقدامات اصلاحی مناسبی را متعهد شود.
در نظراتی كه در این گذارش ارائه شده ، دولت ایران اعلام كرده است كه بر طبق ماده ۱۹ قانون اساسی، مردم ایران، از هر قبیله یا وابستگی، از حقوق برابر، برخوردارند كه شامل تمامی مراحل دادرسی کیفری نیز میشود.

IV. نتیجه گیریها و پیشنهادات

۳۰ – گزارشگر ویژه تاکید می کند که هدفش از توسعه یک دیالوگ سازنده و همکاری با جمهوری اسلامی ایران تسهیل اجرایی کردن دستور کار ماموریتش می باشد.
به این لحاظ گزارشگر ویژه از روح تعامل که در اولین دیدارش با نمایندگان حکومتی داشت استقبال می کند.
او علاوه بر این تاکید کرد که یک دیدار کشوری بر اساس دسترسی بلامانع بشدت قابل توجه خواهد بود و او را قادر می سازد تعامل با مقامات حول حقوق بشر را تقویت کند.
اینکار همچنین گزارشگر ویژه را قادر می سازد که یک ارزیابی مشروح حول وضعیت حقوق بشر در کشور را هدایت کند از جمله انجام مصاحبه ها با افرادی که در داخل کشور ساکن هستند و بطور قابل توجهی تدارک یک گزارش آینده را اطلاعرسانی می کند.
۳۱ – گزارشگر ویژه شماری از مقولاتی مورد نگرانی که بطور منسجمی مستند شده اند را بر اساس بازبینی این گزارشات برجسته کرده است. این گزارشات از منابع مختلف و با مشورتهای اولیه با دست اندرکاران مختلف دریافت شده است.
این موضوع نقض حقوق جان انسانها بخصوص اعدام خلافکاران نوجوان، منع شکنجه و سایر بدرفتاریها، حق آزادی تجمع، عقیده و بیان و حقوق زنان و دختران علاوه بر اقلیتهای مذهبی و قومی
زمینه هایی که در آن گزارشگر ویژه بخواهد جزییات بیشتری تهیه کند را نیز نمایندگی کند.
۳۲ – بر اساس تحلیل اولیه، گزارشگر ویژه شماری از زمینه های افزوده را شناسایی کرده که در حال حاضر در نظر دارد به آنها بپردازد از جمله نقض حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، وضعیت مدافعان حقوق بشر، وضعیت اتباع خارجی و دوتابعیتی، اعدامهای صحرایی۱۹۸۸ علاوه بر گروههای حقوق بشر، بخصوص کسانی که ناتوانی جسمی داشته اند، انحراف جنسیتی داشته و مشابهتی جنسیتی داشته اند.
۳۳ – گزارشگر ویژه بر فراخوانهای قبلی سلف خود و دبیرکل سازمان ملل تاکید می کندکه تمامی کسانی که بخاطر فعالیت برای احقاق مسالمت آمیز حقوقشان برای آزادی تجمع، عقیده و بیان دستگیر شده اند بایستی آزاد گردند از جمله کسانی که طی اعتراضات دسامبر ۲۰۱۷و ژانویه۲۰۱۸ دستگیر شده اند.
گزارشگر ویژه علاوه بر این دولت ایران را فرا می خواند تا تحقیقی مستقل و شفاف را در اعدامهای گزارش شده زندانیان در بازداشت و سایر وقایع که به نقض حقوق در دوره قبل و بعد از اعتراضات به وقوع پیوسته انجام بدهد.
۳۴ – گزارشگر ویژه از دولت می خواهد اصول بنیادین حقوق بشر آزادی عقیده و بیان را برقرار کنند و تمامی قوانین و سیاستهایی که بیان را در اینترنت تابو یا محدود می کند را مورد تجدید نظر قرار دهند و اینکه تصمیم گیری حول محتوای موضوعات اینترنتی تنها توسط تصمیمات قضایی بیطرف اتخاذ شوند.
۳۵ – گزارشگر ویژه نگرانیهای عمیق خودش را نسبت به استمرار اعدام نوجوانان خلافکار در ایران ابراز داشته و از دولت ایران خواسته است فورا تمامی اعدام اشخاص متهم به خلافهایی که در زیر سن ۱۸سالگی مرتکب شده اند ممنوع شوند.
گزارشگر ویژه همچنین توصیه می کند که دولت مجازات اعدام در همه موارد را لغو نماید و در کنار این یک مهلت قانونی در توقف اعدام را اعلام نماید.
۳۶ – گزارشگر ویژه از دولت می خواهد تا کنوانسیون علیه شکنجه و سایر رفتار یا مجازات غیرانسانی و تحقیرآمیز را تایید کند و مصرانه از دولت می خواهد قوانین منع مجازاتهایی همچون شلاق زدن و قطع اعضای بدن که بسیار بیرحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز هستند و بند هفت و دهم آی.سی.سی.پی.آر(ICCPR) را نقض می کنند.
۳۷ – گزارشگر ویژه از دولت می خواهد تا کنوانسیون حذف همه اشکال تبعیض علیه زنان و را تایید کند و تمامی اشکال تبعیض علیه زنان هم در حقوقی و هم در عمل را منع نماید.
۳۸ – گزارشگر ویژه از دولت می خواهد بطور کامل حقوق اقلیتهای مذهبی و قومی ایران را محترم شمارد و مطمئن شود که جدای از قومیت، مذهب یا عقیده، تمام کسانی که در جمهوری اسلامی ایران سکونت دارند حق برخورداری مساوی در برابر قانون داشته باشند.

اشتراک گذاری

کامنت بگذارید

Please enter your comment!
Please enter your name here